Hibe, faizsiz kredi ve teşvik arasındaki farklar

Güncellenme: 5 Kasım 2026 · hibevar editörlüğü

Temel fark nedir?

Hibe geri ödenmez. Faizsiz kredi ise geri ödenir, yalnızca faiz alınmaz. Faiz desteğinde bankadan normal kredi kullanırsınız, faizin bir kısmını devlet öder. Teşvikte çoğu zaman eline nakit geçmez; vergi, gümrük veya sigorta primi yükünüz azalır.

Bir desteğin adı "destek" olsa bile bu dört türden hangisine girdiğini bilmeden nakit planı yapmayın. Aynı programın içinde bile farklı türler bir arada olabilir. Örneğin KOSGEB Girişimci Destek Programı'nda İş Kurma Desteği geri ödemesiz, İş Geliştirme Desteği ise geri ödemelidir.

Türler yan yana

Tablodaki örnekler bu sitede anlattığımız resmi programlardan seçilmiştir.

Hibe gerçekten bedava mı?

Hibe geri ödenmez, ancak koşulsuz da değildir. Neredeyse tüm hibe programları eş finansman ister. Kalkınma ajansı yönetmeliğine göre kâr amacı güden yararlanıcılarda ajans desteği uygun maliyetin en fazla %50'si olabilir; kalanı siz nakit olarak koyarsınız.

Hibe çoğu zaman harcamadan sonra ödenir veya bir kısmı ön ödeme olarak gelir. Sözleşmeye aykırı davranırsanız, örneğin projeyi tamamlamaz ya da alınan ekipmanı izleme süresi dolmadan satarsanız, ödenen tutar faiziyle geri istenebilir.

Kalkınma ajansı yönetmeliğine göre sözleşmeden sonra destek tutarının genellikle %40'ı ön ödeme olarak aktarılır ve kâr amacı güden yararlanıcılardan destek tutarının en az %10'u kadar teminat alınır. Yani hibe alırken bile teminat mektubu maliyetini planlamanız gerekir.

Faizsiz kredi ile faiz desteği arasındaki fark

KOSGEB İş Geliştirme Desteği gibi geri ödemeli desteklerde parayı doğrudan kurumdan alır, belirli bir süre sonra faizsiz olarak geri ödersiniz. KOSGEB'in Küresel Rekabetçilik programında ise kredi bir bankadan çekilir; KOSGEB kredinin 20 puanlık faiz veya kâr payı kısmını geri ödemesiz karşılar. Bu programda işletme başına kredi 30 ile 75 milyon TL arasındadır ve vade en fazla 36 aydır.

Halkbank'ın esnaf kredisinde de mantık aynıdır: bankanın faizi uygulanır, Hazine bu faizin genel kredilerde %50'sini, genç ve usta girişimcilerde %100'ünü öder. Faiz indirimi %100 olsa bile anapara borcunuz devam eder.

Hisse karşılığı yatırım nasıl farklı?

TÜBİTAK'ın BİGG programında Mükemmeliyet Mührü alan girişime TÜBİTAK BİGG Fonu %3 hisse karşılığında 1.350.000 TL yatırım yapar. Parayı geri ödemezsiniz ama fon şirketinize ortak olur.

Bu modelde pay sahipleri sözleşmesi, şirket yönetimi ve sonraki yatırım turlarındaki haklar önem kazanır. Sözleşmeyi imzalamadan önce hisse devri ve münhasır çalışma şartlarını ekibinizle konuşun.

Yatırım teşviki ne sağlar?

Yatırım teşvikleri 30 Mayıs 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile düzenlenir. Karar'ın ilk hâline göre destek unsurları arasında gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği, yatırım yeri tahsisi ve bölgeye göre sigorta primi işveren hissesi desteği yer alır.

Teşvikten yararlanmak için teşvik belgesi almanız gerekir. Karar'ın ilk hâlinde, ayrıca belirtilmeyen durumlarda asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL olarak yazılmıştı. Bu tutarlar sonradan değişebileceği için güncel metni Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan kontrol edin.

Karar'a göre bir yatırımın desteklerden yararlanması için projenin sektörel, mali ve teknik değerlendirmede uygun görülmesi ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir.

Rakamla bir örnek

Bütçesi 3.500.000 TL olan bir TÜBİTAK 1507 projesinde %75 destek oranıyla hibe 2.625.000 TL olur. Kalan 875.000 TL'yi şirket kendi kaynağından karşılar. Hibe geri ödenmez, ancak projeyi yürütürken harcamaları önce sizin yapmanız gerekebilir.

Aynı tutarı KOSGEB İş Geliştirme Desteği gibi geri ödemeli bir destekle alsaydınız, faiz ödemezdiniz ama aldığınız tutarın tamamını geri öderdiniz. Faiz destekli bir banka kredisinde ise anaparanın yanında, devletin karşılamadığı faiz kısmını da ödersiniz.

Kalkınma ajanslarının teknik desteği bu türlerin hiçbirine tam uymaz: size para verilmez, eğitim veya danışmanlık hizmeti sağlanır ve nakdi katkı istenmez.

Hangisi size uygun?

Karar verirken toplam tutardan çok nakit akışınıza ve geri ödeme gücünüze bakın.

• Kendi kaynağınız sınırlıysa ve proje riskliyse hibe programlarını önceleyin, ancak eş finansmanı hesaba katın.
• Düzenli geliriniz varsa ve hızlı finansman gerekiyorsa faiz destekli kredi daha erişilebilir olabilir.
• Şirket payı vermeyi kabul ediyorsanız ve büyüme hedefiniz yüksekse hisse karşılığı yatırımı değerlendirin.
• Büyük bir makine veya tesis yatırımı yapıyorsanız teşvik belgesi başvurusunu yatırıma başlamadan önce araştırın.
• Hangi tür olursa olsun, sözleşmedeki geri alma ve izleme koşullarını imzadan önce okuyun.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her çağrının kendi şartları vardır; başvurmadan önce ilgili çağrı metnini ve resmi duyuruyu esas alın. Açık çağrılara göz atın.