Kalkınma ajansı projelerinde satın alma kuralları
Güncellenme: 5 Kasım 2026 · hibevar editörlüğü
Ajans desteğiyle alım yaparken hangi kurallara uyarsınız?
Kalkınma ajansı desteğiyle yapılan alımlar serbest piyasa alışverişi gibi yapılamaz. Kamu kurumları gibi satın alma usulü kanunla belirlenmiş yararlanıcılar kendi mevzuatlarını (örneğin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu) uygular; şirketler, dernekler, vakıflar ve kooperatifler gibi diğer yararlanıcılar ise Proje Uygulama Rehberi'nin eki olan Satın Alma Rehberi'ne uyar. Bu kural Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği'nin 42. maddesindedir.
Kurala uyulmadan yapılan alımlar uygun olmayan maliyet sayılabilir; yani o harcamanın ajans payını alamazsınız. Bu yazı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2022 tarihli Satın Alma Rehberi'ne dayanır. Ajansınız güncel bir sürüm veya ek talimat yayımlamış olabilir; alım yapmadan önce izleme uzmanınıza sorun.
Hangi temel ilkeler her alımda geçerlidir?
Yönetmeliğin 42. maddesi tüm yararlanıcılardan şu ilkelere uymasını ister:
- Ayrım gözetmeme ve adil rekabet ortamı sağlama
- Kolay anlaşılır, ayrımcılık içermeyen teknik şartname hazırlama
- İhaleyi tüm potansiyel isteklilere ulaşacak şekilde duyurma
- Teklif verenlere yeterli süre tanıma
- Objektif değerlendirme kriterleri kullanma
- Kayıtları düzgün, anlaşılır ve yeterli şekilde tutma
Hangi alım hangi usulle yapılır?
Satın Alma Rehberi'ne göre usulü alımın yaklaşık maliyeti belirler. Rehber sabit bir tutar vermez; eşikleri Kamu İhale Kanunu'nda her yıl güncellenen limitlere bağlar. Bu yüzden tutarlar her yıl değişir.
| Usul | Ne zaman uygulanır? (Satın Alma Rehberi, 2022) |
|---|---|
| Doğrudan temin | Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanun'un 22/1-d bendinde büyükşehir belediyesi sınırlarındaki idareler için her yıl belirlenen limitin iki katından düşük alımlar |
| Pazarlık usulü | Yaklaşık maliyeti, aynı Kanun'un 21/1-f bendinde her yıl belirlenen limitin iki katına kadar olan alımlar |
| Açık ihale | Bu limitin iki katından büyük alımlar; ayrıca her tutarda kullanılabilir |
Güncel eşik tutarını nereden öğrenirsiniz?
Eşikler her yıl Kamu İhale Kurumu'nun güncellediği limitlere bağlı olduğu için ajanslar bunları kendi duyurularında tutar olarak verir. Örneğin Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı'nın 2025 tarihli dokümanında 01.02.2025–31.01.2026 dönemi için ajans mevzuatına göre doğrudan temin sınırı 1.600.732 TL + KDV olarak verilmiştir. Bu tutarın geçerlilik dönemi sona ermiştir; bugünkü alımınız için ajansınızın güncel tutarını izleme uzmanınızdan veya ajansın duyurularından öğrenin.
Satın Alma Rehberi, açık ihalenin esas olduğunu ve parasal limitlerin altında kalmak için bütünlük arz eden işlerin yapay olarak parçalara bölünemeyeceğini açıkça belirtir. Aynı ekipmanı üç ayrı faturaya bölmek bu yasağa girer.
Doğrudan teminde neye dikkat etmelisiniz?
Rehbere göre doğrudan teminde ilan, teminat ve değerlendirme komitesi zorunlu değildir; ancak alınacak mal veya hizmetin temel özelliklerini önceden belirlemek, gerekirse teknik şartname hazırlamak, tüm süreci belgelemek ve belgeleri saklamak zorunludur. Rehber, rekabet için birden fazla tedarikçiden teklif almanızı önerir.
Ajanslar bunu somutlaştırır. BEBKA'nın 2025 dokümanında örneğin şu kurallar yer alır: en az 3 fiyat teklifi (mümkün değilse en az 2) alınmalı, teklifler son 15 gün içinde alınmış ve firma tarafından imzalanmış olmalı, şartnamede belirli marka veya model istenmemeli (zorunlu hallerde “veya dengi” ifadesiyle), teklifler alımdan önce izleme uzmanına gönderilmeli ve faturaya proje referans numarası yazdırılmalıdır. Bu ayrıntılar ajanstan ajansa değişebilir; kendi ajansınızın talimatını isteyin.
Pazarlık usulü ve açık ihale nasıl işler?
Pazarlık usulünde, işi yapabilecek en az beş adaydan bir kısa liste oluşturulur ve adaylar yazılı olarak teklife davet edilir. Rehbere göre teklif hazırlamak için yazılı davette en az yedi gün, ilanla duyuruda en az on gün süre tanınır.
Açık ihalede herkes teklif verebilir. Rehbere göre ilanlar www.ka.gov.tr ile basılı ve internet ortamında, ihale açılış tarihinden en az yirmi gün önce yayımlanmalıdır. Her iki usulde de değerlendirme komitesi kurulur.
Mal alımı ve yapım işlerinde tek kriter fiyattır: teknik şartnameyi karşılayan teklifler arasından en düşük fiyatlı olan kazanır. Hizmet alımlarında ise rehberdeki yönteme göre hesaplanan ekonomik olarak en avantajlı teklif seçilir.
Kimden alım yapamazsınız?
Satın Alma Rehberi'ne göre yararlanıcının, ortağının veya iştirakçinin idaresi, denetimi ya da sermayesi bakımından nüfuzu altındaki gerçek ve tüzel kişiler aynı projede yüklenici olamaz. Projenin hazırlanmasına katılan firma veya uzmanlar da, haksız rekabet doğurmadığını ispatlamadıkça bu hazırlığa dayalı ihalelere girmemelidir.
Rehber ayrıca iflas etmiş, kesinleşmiş SGK primi veya vergi borcunu ödememiş, dolandırıcılık veya yolsuzluk gibi suçlardan kesinleşmiş kararla mahkûm olmuş kişileri ihalelere katılamayacaklar arasında sayar. İstekliler bu durumlarda olmadıklarına dair yazılı beyan verir.
Satın alma belgelerini ne kadar saklamalısınız?
Satın Alma Rehberi'ne göre satın almalara ilişkin tüm yazışmalar, raporlar, faturalar ve mali belgeler kayıt altına alınmalı ve mali destek kapsamındaki son ödeme tarihinden itibaren en az 10 yıl saklanmalıdır. Ara ve nihai raporlarınızda bu belgeler harcamanın kanıtı olarak istenir; ödeme süreci için “Hibe kazandıktan sonra: sözleşme, ön ödeme ve raporlama” yazımıza bakın.
Bütçeye yazdığınız kalemlerin teknik özelliklerini alım sırasında düşürmeyin. BEBKA dokümanı, başvuruda sunulan şartnamedeki adet, kapasite veya özellikler düşürülerek alım yapılamayacağını ve izleme uzmanının görüşü alınmadan yapılan şartname değişikliklerinin uygun olmayan maliyet sayılabileceğini belirtir. Bütçe hazırlığı için “Hibe projesi bütçesi nasıl hazırlanır?” yazımızı okuyabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her çağrının kendi şartları vardır; başvurmadan önce ilgili çağrı metnini ve resmi duyuruyu esas alın. Açık çağrılara göz atın.